Aslında merak ettiklerim sadece bir sorudan ibaret değil ve gün geçmiyor ki aklıma takılan fazladan bir konu çıkmasın. İnternetteki, web 2.0 dünyasında ve dünyamızdaki gelişmeleri takip ettikçe, her gün yeni girişimleri izledikçe aklıma takılan konular artıyor ve fakat bir yandan bu bana büyük de bir haz veriyor. Gelelim konumuza, diyoruz ki bu kravatlı takım elbiseli hayatlar, plaza kurumsallıkları, patron-patronun patronu-onun da patronu hiyerarşizmi, standartlaştırılmış mesai saatleri, gerginleştirilmiş gülüşlerden gına gelecek bir gün ve umarım kendimizin patronu olacağız. Sevdiğimiz, heyecanlandığımız internet, teknoloji, mobil işlerine bünyelerimizi tamamıyla adayacağız..
Açıkçası son 2 yılda tanıştığım, konuştuğum, yazılarını okuduğum, başarılı işlerini takip ettiğim çok fazla girişimci oldu. Yani aslında az buçuk web dünyasıyla ilgilenenlerin tanıdığı ve Türkiye’de internet ve girişimcilik denince akla gelen insanlar…Ve çoğunun hikayesi genelde aynı. Başlangıçta kurumsal bir firmada birkaç sene çalışma, iş hayatını ve iş yapış şekillerini öğrenme ve sonrasında deli akan kanı durduramayıp kendi internet sitesiyle piyasaya atılma. Mesela yemeksepeti ile gittigidiyor un hikayelerini dinlediğimde çok etkilenmiştim. Yarıda kesilen yüksek lisanslar ve profesyonel hayatlar ve sonrasında beş parasız geçirilen zamanlar ve bu çabaların kümülatifliğinde gelen başarı…Aslında kaba hatlarıyla tanıdığım/tanıştığım girişimcilerin nasıl bir süreçten geçtiğini biliyorum. Sormak istediğim kendi zihnimde (zihnimizde) de sorguladığım ve sizlere sormak istediğim ayrıntılar…
Maddi durumu, giriş için harcanacak parayı denk getirirken hangi yolları denediniz ? Aileden, arkadaşlardan nasıl tepkiler aldınız ? Bu işe girmeden 3 yıl önce de aklınızda iş kurma fikri var mıydı ? Türkiye şartlarını, piyasayı ne kadar ayrıntılı araştırdınız ? İş kurma fikri ve sonrasındaki gelişmeleri kimlerle paylaştınız, kimlerden sakladınız ? Arkanızda destek olan birisi/birileri oldu mu ? Çalıştığınız yerden ayrılırken aldığınız tepkiler nasıldı ? Bu esnada yurtdışında çalışmayı / yüksek lisans yapmayı düşünmediniz mi ?
Bunların haricindeki sorularım da var elbet :) , ama etohum ve türevi ortamlarda umarım sorularıma cevap bulabileceğim…
Resim ref : UM Personal WWWS
- Maddi durumu, giriş için harcanacak parayı denk getirirken hangi yolları denediniz ?
TakasMerkezi.com projemiz ile ben bu sorularınızı cevaplandırmaya çalışayım. Mavi Kelebek New Media isimli bir şirketimiz var ve yıllardır web ve multimedia ve animasyon uygulamalarından kazanç sağlıyoruz.
37signals yaklaşımını çok seven biri olarak, TakasMerkezi.com süreçlerinde bu firmanın deneyimlerinden çok faydalandık. Şirketin kazancından mümkün olduğu kadarını biriktirip takasmerkezi.com’a geçtiğimizde projenin finansmanında kullandık. Hemen hemen hiç iş almadan 8-9 ay proje üstünde çalıştık. Bu durum tabi çok riskli. Varolan müşterilerinizi idare etmek, yeni müşteri olasılıklarına sırtınıza dönmek kolay bir karar değil. Şimdi yayına geçmeyle birlikte tekrar dengeye oturtmaya çalışıyoruz normal işlerimizi de.
- Aileden, arkadaşlardan nasıl tepkiler aldınız ?
Aile ve yakın çevremden bir destek almadığımı söyleyebilirim. Genelde sistemi anlayamıyorlar veya anlasalar bile böylesi bir uğraşıyı algılayamıyorlardı. Çünkü bizim insanımız kolay para kazanma vaadlerine inanan, bu tip fikirlerde gözü açılan bir yapıya sahip. Onlara siz 2-3 sene sonra ancak kazanç sağlayacağınızı, bir web girişiminde bu sürecin mantık gereği olduğunu anlatırsanız anlayamazlar. Bu yüzden destek aramamalı, geneli negatif olacak eleştirilere de kulağınızı tıkamayı hatta bunları hırslanmak için araç olarak kullanmayı öğrenmelisiniz.
-Bu işe girmeden 3 yıl önce de aklınızda iş kurma fikri var mıydı ?
Bu fikri ilk defa 2004 yılı başında düşünmüşüm kayıtlarıma göre. Bir barter firması için yazılım projesi almıştık ve üretim aşamalarında B2B olan barter iş modeli çok hoşuma gitmişti. Neden taraflar bireyler olmasın diye düşündüğümde de takasmerkezi.com fikri doğmuş oldu. Domain kaydı nisan 2004. Yani 4 sene boyunca bu projeyi hayata geçirmek için doğru zaman ve şartları beklemişiz. 2 defa farklı ekiplerle hayata geçirmeye çalıştık. Çeşitli sebeplerle yarım bıraktık. Kısmet 3. ve son denemeyeymiş.
- Türkiye şartlarını, piyasayı ne kadar ayrıntılı araştırdınız ?
Projeyi ilk düşündüğüm andan itibaren sık sık çeşitli sorular sorup bunların cevaplarını araştırdım ve arşivledim (neden bizi tercih etsinler?, takas ve açık arttırma arasında, sığabileceğimiz bir ihtiyaç,boşluk gerçekten de var mı? nasıl pazarlamak lazım? nasıl reklamını yapacağız? – türkiyede benzer proje var mı? varsa eksileri artıları yoksa en yakın neler var? onların durumu nedir? – dünyada durum nedir? dünyada neler denenmiş? neden tutmamış? – gibi bir çok soru)
Profesyonel bir piyasa araştırması yaptırmak, grup – holding girişimlerinin altına girebileceği bir yük. Bu sebeple internet ile ilgili bir projede yine kaynağınız internettir ve rüzgarın sesini doğru duymak istiyorsanız çok ama çok araştırıp okumak şart.
-İş kurma fikri ve sonrasındaki gelişmeleri kimlerle paylaştınız, kimlerden sakladınız ?
Yakınlarım (ailem ve yakın arkadaşlar) ve çalışanlarım ile paylaştım. Onların görüşleri ve önerilerini de önemsesem bile hayal size aitse, ateşi de sizin sıcak tutmanız lazım. Doğal olarak bir süre kendi alanımdan insanlarla paylaşmadım. Şimdi farkediyorum ki paylaşsam bile çok ta bir risk yokmuş çünkü Türkiyede 1000 kişi proje konuşuyorsa 1 kişi hayata geçirebilecek çabayı göze alabiliyor ve gerekli teknik, maddi imkanları yaratabiliyor.
Bu sebeple her türlü internet girişiminizi mutlaka mümkün olan herkesle konuşun bence. Paranoyak olmaya gerek yok bu konuda inanın.
– Arkanızda destek olan birisi/birileri oldu mu ?
Malesef maddi manevi böyle bir destek olmadı. Olmayacağını bildiğim için de çok fazla bu konuda takılmamıştım ve hazırdım bu gerçeğe. İmkanları kolladım ve doğru zamanda doğru ekiple harekete geçip, ilk hedefi yani yayına geçme hedefini gerçekleştirdim. Asıl süreç bundan sonra başlıyor ve emin olun iyi birşey yaptığınızda doğru insanlardan gerekli manevi desteği de alıyorsunuz. Süreç içinde maddi destek arayışına girerseniz de bu manevi destekler size güç veriyor.
Ayrıca Türkiye şartlarında bilmeniz lazım ki 1 yapıcı eleştiriye karşılık 100 yıkıcı eleştiri alacaksınız. Filtreleriniz sağlam olmalı ve yapıcı – yıkıcı eleştiriyi ayırt edebilecek antenleriniz iyi çalışmalı. Yoksa en ufak tökezlemede sizi yıkarlar ve bir daha da yerden kalkamazsınız. Bir projeyi hayata geçirmek sadece ilk adımdır. Bu tip faktörlerle mücade etmeyi göze almanız lazım.
Çalıştığınız yerden ayrılırken aldığınız tepkiler nasıldı ? Bu esnada yurtdışında çalışmayı / yüksek lisans yapmayı düşünmediniz mi ?
Biz sadece varoaln işimizi askıya alıp projeye yoğunlaştık bu soruya söyleyebileceğim bu. Ama bu noktada özellikle iş çevremizden “deli misiniz?” tepkileri de almadık değil. İnsanlar sabit – garantili kazançlar yerine riske atılanları kolay kolay anlayamıyorlar. Ama şu söz çok önemli ” Risk yoksa kazanç ta yoktur”
Umarım her türlü yeni, eski girişim bu soruya burada cevap yazar ve önemli bir veritabanı oluşur.
Önder tecrübelerini paylaştığın için öncelikle çok teşekkür ederim. Takas Merkezi’nin gelişimini ben de heyecanla takip ediyorum. Gerek toplantılarda, gerekse internet ortamında diğer -farklı hikayelere sahip – girişimcilerin hikayelerini dinlemek de güzel olacaktır.
Tesekkurler Onder paylasim icin